Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για τους επαγγελματίες αλιείς, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές απώλειες και πιέζοντας τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Αντιμέτωπη με το πρόβλημα, η κυβέρνηση προχωρά σε μέτρα περιορισμού του πληθυσμού του είδους, θεσπίζοντας οικονομικό κίνητρο για την αλιεία του.
Μετά από σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων υπό τον υπουργό Μαργαρίτης Σχοινάς, ανακοινώθηκε η εφαρμογή πιλοτικής δράσης στοχευμένης εξαλίευσης του λαγοκέφαλου από επαγγελματίες παράκτιους αλιείς.
Η δράση προβλέπει μέγιστη καθαρή αμοιβή 5,33 ευρώ ανά κιλό αλιεύματος, ποσό υψηλότερο από το αντίστοιχο κίνητρο που εφαρμόζεται στην Κύπρο, όπου ανέρχεται σε 4,73 ευρώ το κιλό.
Η σύσκεψη επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις των ξενικών ειδών στις ελληνικές θάλασσες και ιδιαίτερα στον λαγοκέφαλο, ο οποίος θεωρείται απειλή τόσο για τη βιωσιμότητα της αλιείας όσο και για την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Τα πρώτα μέτρα
Ο υπουργός ανακοίνωσε ένα πρώτο πακέτο επτά κοστολογημένων παρεμβάσεων, από τις οποίες οι τρεις τίθενται άμεσα σε εφαρμογή:
Νομοθετική ρύθμιση για επιδότηση καυσίμων της περιόδου Απριλίου – Ιουνίου.
Ειδική δράση σε Κρήτη και Νότιο Αιγαίο για την αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου με αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.
Σχεδιασμός αποζημιώσεων για τους αλιείς που επηρεάζονται από περιορισμούς αλιευτικής δραστηριότητας στα εθνικά θαλάσσια πάρκα, σε συνεργασία με το αρμόδιο υπουργείο Περιβάλλοντος.
Ένας εισβολέας της Μεσογείου
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ξενικού χωροκατακτητικού είδους που εγκαταστάθηκε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, στο πλαίσιο του φαινομένου της λεσσεψιανής μετανάστευσης. Η παρουσία του στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 και έκτοτε εξαπλώθηκε με ταχύ ρυθμό, κυρίως στο Αιγαίο, την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα.
Οι επιστήμονες αποδίδουν την εξάπλωσή του στην άνοδο της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων, στην απουσία φυσικών θηρευτών και στην εξαιρετικά υψηλή αναπαραγωγική του ικανότητα. Ένα θηλυκό μπορεί να γεννήσει έως και ένα εκατομμύριο αυγά ετησίως, γεγονός που συμβάλλει στην εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού του.
Καταστροφή για τους ψαράδες
Το είδος είναι ιδιαίτερα επιθετικό και διαθέτει ισχυρά δόντια, ικανά να καταστρέφουν δίχτυα, πετονιές και παραγάδια. Παράλληλα, επιτίθεται σε ψάρια και άλλα θαλάσσια είδη που έχουν ήδη παγιδευτεί στα αλιευτικά εργαλεία, μειώνοντας σημαντικά την παραγωγή των αλιέων.
Οι ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία και η απώλεια αλιευμάτων μεταφράζονται σε αυξημένο λειτουργικό κόστος και σημαντική μείωση εισοδήματος, ιδιαίτερα για τις παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες που βασίζουν μεγάλο μέρος της οικονομικής τους δραστηριότητας στην αλιεία.
Απειλή για τη βιοποικιλότητα και τη δημόσια υγεία
Ο λαγοκέφαλος είναι σαρκοφάγος θηρευτής και τρέφεται με ψάρια, καρκινοειδή και κεφαλόποδα, ενώ έχουν καταγραφεί ακόμη και περιστατικά κανιβαλισμού μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους. Η παρουσία του επηρεάζει άμεσα τους πληθυσμούς άλλων ειδών και διαταράσσει την οικολογική ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Ταυτόχρονα, θεωρείται επικίνδυνος για τον άνθρωπο, καθώς έχουν γίνει επιθέσεις σε λουόμενους με τους ειδικούς να εκτιμούν πως τα ψάρια μπορούν να μπερδευτούν εάν ο λουόμενος φοράει κοσμήματα, τα οποία λαμπυρίζουν μέσα στη θάλασσα και οι λαγοκέφαλοι νομίζουν πως είναι μικρότερα ψάρια.
Επίσης περιέχει τετροδοτοξίνη, μία από τις ισχυρότερες νευροτοξίνες που απαντώνται στη φύση. Η ουσία αυτή δεν καταστρέφεται ούτε με το μαγείρεμα ούτε με την κατάψυξη, γεγονός που καθιστά την κατανάλωση του ψαριού ιδιαίτερα επικίνδυνη και αυστηρά απαγορευμένη.
Παρά την εντυπωσιακή εξάπλωσή του, οι φυσικοί εχθροί του λαγοκέφαλου παραμένουν περιορισμένοι. Ορισμένα είδη καρχαριών και οι θαλάσσιες χελώνες καρέτα-καρέτα μπορούν να τραφούν με αυτόν, ενώ μικρά άτομα του είδους αποτελούν περιστασιακά λεία για τη ζαργάνα, τον κυνηγό και τη σμέρνα.
Η νέα κυβερνητική πρωτοβουλία αποτελεί την πρώτη οργανωμένη προσπάθεια οικονομικής ενίσχυσης των αλιέων με στόχο τη μείωση του πληθυσμού του λαγοκέφαλου, ενός είδους που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε σοβαρή απειλή για την αλιευτική δραστηριότητα και τη θαλάσσια βιοποικιλότητα της χώρας.
